| |
Ağırlıklı olarak bir Osmanlı dönemi şehri olan
Safranbolu daha çok 18. ve 19. yy. geleneksel Türk toplum yaşantısını günümüze
aktarmaktadır. Şehir Türk kent kültürünün ve mimarisinin bir zirvesini oluşturduğu
için yeni tarz aranmamış ve 1940’lara kadar fazla değişikliğe uğramadan
bakım ve onarımlarla koruna gelmiştir. Bu tarihlerde Demir-Çelik endüstrisinin
kurulması ile Karabük hızlı bir gelişmeye sahne olmuş ve yeni cazibe merkezi
haline gelmeye başlamıştır. Bu sayede ülkemizde hızlı kentleşmenin ve değişimin
yaşandığı 1950 sonrası dönemde Safranbolu hiçbir bozulma riski yaşamamış,
kentleşme tümü ile Karabük’ te ve daha sonraki dönemde Safranbolu’nun ayrı
bir kesimini oluşturan Kıranköy-Hastarla mevkiinde yoğunlaşmıştır. 1975’lere
gelindiğinde ilçede dönemin belediye başkanı Kızıltan ULUKAVAK’ ın önderliğinde
yerel yönetim ve üniversitelerle işbirliği yaparak korumacılığı benimsetme
ve yayma çabalarına girişmiş, bu yılın dünya miras yılı olmasından yararlanarak
Safranbolu’yu ülkemizde ve Dünyada ön plana çıkarmayı başarmıştır.
Kültür Bakanlığı Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu 8
Ekim 1976’ da Safranbolu için Koruma Kararı almıştır. Bu ilk koruma kararı
ile kültür ve tarihsel, yasal gerekçeler izah edilerek planlı koruma sağlanıncaya
kadar geçiş dönemi yapılaşma koşulları ortaya konmuştur. Korunacak yapılar
belirlenmiş yol formunu yaratan öğelerin, yolların ve yol dokusunun, bahçe
duvarlarının, doğal görüntünün korunması ve alt yapı öğelerinin denetim
altında tutulması ön görülmüştür.
2 Mayıs 1985 tarihinde Taşınmaz Kültür Varlıkları Yüksek Kurulu Bağlar
ve Çarşı bölgesinde yer alan iki kentsel sit alanı ve doğal sit sınırlarındaki
810 sivil mimarlık örneği, 165 anıt eserin tesciline karar vermiştir.
Aynı kararla şehri koruma imar planının belediyece yaptırılması benimsenmiştir.
Safranbolu Koruma İmar Planı ise 1991 yılında kabul edilerek uygulamaya
konulmuştur.
Safranbolu’nun örnek korumacılık çalışmalarına sahne olduğu 1975 sonrası
dönemde Kültür Bakanlığı şehirde Kaymakamlar Evi olarak bilinen konağı
satın alarak Eğitim Merkezi olarak, ayrıca Yemeniciler Arastasını ve Eski
Hastane Binasını restore ettirmiştir. Safranbolu Sağlılıklaştırma Projesi
kapsamında 30 kadar evin dış cephe restorasyonu düzenlemesini yaptırmıştır.
Sonra Vakıflar Genel Müdürlüğü Cinci Hamamı, Köprülü Mehmet Paşa, İzzet
Mehmet Paşa, Kütükçü, Kilci, Ulucami, Yıldız, Değirmencioğlu, Mescit Camilerinin
restorasyonlarını gerçekleştirmiştir. Cinci Hanı restorasyonuna 1990 yılında
başlanmış, Vakıflar Genel Müdürlüğünce Restore Et Devret Modeli ile İşletmeciye
teslim edilmiş, 4 Mayıs 2004 tarihinden itibaren Otel, Restoran ve Cafe
olarak hizmete açılmıştır.
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu ise Asmazlar Konağını satın alarak
Otel olarak restore ettirmiştir. Karabük Valiliğince bazı eserlerin restorasyonu
sağlanmıştır. Bunlar; Tarihi Saat Kulesi, İncekaya Su Kemeri, Yörük Köyü
Arnavut Kaldırımı, Hıdırlık Yokuşu Sokağı ile Kaymakamlar Evi bahçe düzenlemesidir.
Safranbolu Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği Başkanlığınca
tarafından yapılan Restorasyon Uygulamaları;
1. Birliğe ait tarihi konağın restore edilerek, otel haline getirilmesi.Restorasyon
tamamlanmış olup, keşif bedeli 140 milyar TL’dir.
2. 42 adet tarihi çeşmenin restorasyonu tamamlanmış olup, 80 milyar TL.
ödeme yapılmıştır.Ayrıca halihazırda 20 adet çeşmenin ihale hazırlığı
yapılmaktadır.
3. Yörük Köyü Vakıf Evinin restorasyonu tamamlanmış bulunmaktadır.(15
Milyar TL)
4. 10 adet Tarihi Caminin Restorasyonundan;
a) Kazdağlıoğlu Camii
b) Müftüpınarı Camii
c) Dağdelen Camii
d) Hükümet Konağındaki mescit
e) Lütfiye Camii
f) Tabakhane Camii
g) Kabasofta Camii
h) Eski Camii
ı) Tarihi Tekke Mescidi
i) Tarihi Yıldız Camii
Bütün bu camilerin toplam proje ve restorasyon bedeli olarak 2 Trilyon
harcanmaktadır.
5. İlçe merkezinde çok sayıda bulunan türbelerden acil olarak restorasyonu
gereken;
Şehir mezarlığındaki Şeyh Mustafa Efendi Türbesi, Cemal Caymaz Mahallesindeki
Yıldız Baba Türbesi, Kirkille Mahallesi Karaman Çukuru mevkiindeki Ergüllü
Baba Türbesi ile Kırıklar Köyü Göveren Türbesi ve Ovacuma Beldesi Cebbar
Köyü Türbelerinin restorasyonu Safranbolu Kaymakamlığı ve İlçe Müftülüğünce
yaptırılmıştır.
6. Mektepçiler konağının restorasyonu ve keşif bedeli için 182.000 YTL.
olup restorasyonu tamamlanmıştır.
7. Hükümet Konağı çevre düzenlemeleri çalışması, keşif bedeli 619.000
YTL olup, çalışmalar tamamlandı.
8. Tarihi Ceza Evinin onarım restorasyonu., proje bedeli 425.000 YTL olup,
çalışmalar devam ediyor.
9. Hıdırlık Tepesi Restorasyonu, proje maliyeti 675.000 YTL olup, ihalesi
yapılmış ve çalışmalara başlanmıştır.
10. Tarihi Cinci Hamamı restorasyonu, projesi hazırlanmaktadır.
11. Tarihi Konarı Köprüsü ile Karabük-Kastamonu İlleri arasındaki karayolunda
bulunan Taşköprü ve Eski Çevrikköprü, Korunması Gerekli Kültür Varlığı
olarak tescillendi. Söz konusu köprülerin restorasyon projeleri Kurulca
onaylandı. İhale çalışmaları devam ediyor.
TEDAŞ ile TELEKOM A.Ş. görüntü kirliliği yaratan elektrik haberleşme
dağıtım tesislerini yeraltına alarak korumacılık ve çevre duyarlılığı
açısından önemli bir atılım yapmışlardır.
İlçede Turizm Otelcilik ve Restorasyon bölümleri bulunan Safranbolu Meslek
Yüksekokulu’ nun 1992 yılında kurulması korumacılık faaliyetlerine bilimsel
katkı ve katılımı sağlamıştır.
UNESCO tarafından 1994 yılı sonunda dünya miras listesine dahil edilerek
insanlığın ortak mirası haline gelen Safranbolu’yu korumak artık yalnızca
Safranbolu’ luların sorumluluğu altından çıkmıştır. Devletimiz, ülkemizin
insanları ve tüm dünya insanları Safranbolu’yu koruma konusunda ortak
sorumluluğa sahiptir.
|
